مسترکلاس گفت‌وگو
گفت‌وگو در این مجموعه، بیشتر از فن خوب حرف‌زدن است: راهی برای شناخت پیش‌فرض‌ها، شنیدن دیگری و ساختن معنا در رابطه.
چرا با اینکه زیاد حرف می‌زنیم، گاهی کمتر همدیگر را می‌فهمیم؟
- تجربهٔ یادگیری
- ویدئوهای کوتاه همراه با تأمل و تمرین فردی
- مخاطبان
- هر کسی که می‌خواهد کیفیت گفت‌وگو در زندگی، کار یا رابطه‌هایش را عمیق‌تر بفهمد
گفت‌وگو چرا موضوع یک مسترکلاس است؟
ما معمولاً گفت‌وگو را مهارتی برای بهتر بیان‌کردن نظر، گوش‌دادن یا حل تعارض می‌دانیم. این‌ها مهم‌اند، اما تجربه نشان می‌دهد حتی وقتی فنون ارتباطی را بلدیم، ممکن است حرف دیگری را از پشت پیش‌داوری‌هایمان بشنویم، اختلاف را تهدید تلقی کنیم یا فقط به دنبال تأیید روایت خود باشیم.
پرسش این دوره عمیق‌تر است: چه اتفاقی در رابطه و در فهم ما از جهان می‌افتد وقتی واقعاً وارد گفت‌وگو می‌شویم؟ از این منظر، گفت‌وگو فقط وسیلهٔ رسیدن به توافق نیست؛ می‌تواند فضایی باشد که در آن خودِ مسئله، رابطه و حتی نگاه ما دگرگون شود.
محتوای آموزشی
در بخش‌های مختلف مجموعه به موضوع‌هایی مانند این‌ها پرداخته می‌شود:
- تفاوت گفت‌وگو با بحث، مناظره و تلاش برای متقاعدکردن
- شنیدن، سکوت، کنجکاوی و کیفیت حضور در رابطه
- نقش زبان، پیش‌فرض‌ها و مدل‌های ذهنی در فهم دیگری
- مواجهه با اختلاف، تعارض، ترس و میل به برحق‌بودن
- بازنگری در روایت‌های تثبیت‌شده و گشودن امکان‌های تازه
- گفت‌وگو در رابطه‌های فردی، گروه‌ها و سازمان‌ها
رویکرد و تجربهٔ یادگیری
این مسترکلاس از هم‌نشینی تجربهٔ تسهیل‌گری با ایده‌های متفکرانی مانند دیوید بوهم، میخائیل باختین، لودویگ ویتگنشتاین و کن گرگن شکل گرفته است. هدف، معرفی صرفِ نظریه‌ها نیست؛ هر مفهوم قرار است کمک کند موقعیت‌هایی را که خودمان تجربه می‌کنیم دقیق‌تر ببینیم.
قالب دوره ویدئویی است؛ می‌توان هر قسمت را مستقل دید، دربارهٔ پرسش‌های آن مکث کرد و در گفت‌وگوهای روزمره دوباره به آن برگشت. این شیوه جای تجربهٔ زندهٔ گفت‌وگو را نمی‌گیرد، اما می‌تواند نگاه ما را به آن حساس‌تر کند.
این مجموعه برای چه کسانی است؟
برای کسی که در رابطه‌هایش به بن‌بست گفت‌وگو برخورده، برای تسهیل‌گر یا مدیری که با اختلاف نظر سروکار دارد و برای هر خواننده یا یادگیرنده‌ای که می‌خواهد نسبتِ زبان، رابطه و معنا را بیشتر کاوش کند. پیش‌نیاز تخصصی ندارد.
وضعیت دسترسی
این مجموعه در قالب حدود ۳۲ ویدئوی آموزشی کوتاه طراحی شده و قسمت‌های آن به‌تدریج به‌صورت رایگان در یوتیوب منتشر می‌شوند. لینک این صفحه به بخش ویدئوهای کانال می‌رود؛ تعداد قسمت‌های در دسترس ممکن است با گذشت زمان تغییر کند.
گفت‌وگو در سازمان: فراتر از مهارت ارتباطی
در سازمان‌ها، گفت‌وگو فقط به معنای بهتر برگزارکردن جلسه یا مؤدبانه‌تر بیان‌کردن اختلاف‌نظر نیست. کیفیت گفت‌وگو بر این اثر می‌گذارد که مسئله‌ها چگونه تعریف می‌شوند، چه صداهایی شنیده می‌شوند، تصمیم‌ها چطور شکل می‌گیرند و گروه‌ها چگونه از تجربهٔ خود یاد می‌گیرند.
گاهی آنچه مانع گفت‌وگوست، ضعف مهارت فردی نیست؛ روابط قدرت، سلسله‌مراتب، قواعد نانوشته و روایت‌های مسلط تعیین می‌کنند چه کسی می‌تواند حرف بزند، چه چیزی قابل‌گفتن است و کدام اختلاف‌ها پنهان می‌مانند. از این منظر، گفت‌وگو یک ظرفیت جمعی و بخشی از شیوهٔ کارکردن سازمان است، نه صرفاً تکنیکی برای رسیدن سریع‌تر به توافق.
رویکرد اجرا در سازمان
اجرای سازمانی این مسترکلاس صرفاً نمایش ویدئوها یا ارائهٔ مجموعه‌ای از تکنیک‌های ارتباطی نیست. از موقعیت‌های واقعی همان گروه آغاز می‌کنیم و با ترکیبی از مفهوم، تجربه، تمرین و تسهیل‌گری به الگوهای گفت‌وگویی که در کار روزمره شکل گرفته‌اند نگاه می‌کنیم.
بسته به مسئله و ترکیب شرکت‌کنندگان، محورهای کار می‌تواند شامل این‌ها باشد:
- شناخت پیش‌فرض‌ها و الگوهای تکرارشونده در جلسه‌ها و تعاملات کاری؛
- تمرین شنیدن و پرسشگری، به‌ویژه هنگام اختلاف یا ابهام؛
- بررسی نقش قدرت، سکوت و صداهای کمترشنیده‌شده در گفت‌وگو؛
- کار روی یک مسئلهٔ زندهٔ سازمانی و یافتن راه‌هایی برای ادامهٔ گفت‌وگو در محیط واقعی کار.
شکل برگزاری و هدف یادگیری
برنامه می‌تواند برای تیم‌های مدیریتی، گروه‌های کاری یا جمع‌های میان‌وظیفه‌ای، در قالب کارگاه مشارکتی یا مسیری چندجلسه‌ای طراحی شود. شکل و مدت آن از پیش برای همه یکسان نیست؛ ابتدا دربارهٔ مسئلهٔ گروه، انتظارات، ترکیب افراد و شرایط لازم برای گفت‌وگویی امن و صادقانه صحبت می‌کنیم.
هدف، آموزش چند عبارت آماده یا تولید توافق ظاهری نیست. می‌خواهیم اعضای گروه بتوانند تفاوت روایت‌ها را بهتر ببینند، با اختلاف بدون حذف‌کردن آن کار کنند و کیفیت فهم و عمل مشترکشان را بهبود دهند.
منابع مرتبط
تماشای قسمت‌های منتشرشده رایگان است؛ این لینک به یوتیوب می‌رود و ثبت‌نامی در این سایت انجام نمی‌شود.